Đầu năm học, cảnh báo gia tăng bệnh ở trẻ nhỏ

Bác sĩ Nguyễn Thị Lan Anh, Khoa Bệnh nhiệt đới Bệnh viện Nhi Hà Nội, cho biết, gần đây khoa tiếp nhận một số trẻ mắc tay chân miệng cần điều trị nội trú, là các trường hợp có diễn biến nặng sau khi nhiễm vi rút bệnh tay chân miệng. Trong số này, có 1 trẻ nam, 15 tháng tuổi, biểu hiện sốt, xuất hiện tổn thương loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân. 

Trẻ sau đó có biểu hiện giật mình nhiều, quấy khóc, ngủ không yên nên gia đình đưa đến bệnh viện.

ẢNH: PHẠM THẢO

Trường hợp khác là bé gái 23 tháng, nhập viện do sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, ăn uống kém, tổn thương miệng nhiều. Quá trình theo dõi tại nhà cho thấy trẻ xuất hiện giật mình nên được chỉ định điều trị nội trú để theo dõi sát các biến chứng thần kinh.

Với thực tế tiếp nhận khám điều trị, BV Nhi Hà Nội đánh giá, thời gian gần đây, số trẻ đến khám và nhập viện do bệnh tay chân miệng có xu hướng tăng lên. Bệnh gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm dưới 5 tuổi và thường gặp nhiều ở trẻ dưới 3 tuổi. Phần lớn trẻ mắc bệnh ở mức độ nhẹ, nhưng một số trường hợp có thể chuyển nặng khá nhanh nên phụ huynh không nên chủ quan. 

Theo bác sĩ Lan Anh, tay chân miệng rất dễ lây trong môi trường trẻ tiếp xúc gần với nhau như nhà trẻ, trường mầm non, khu vui chơi hoặc trong gia đình có trẻ mắc bệnh. Virus có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ các nốt phỏng và đặc biệt qua phân của trẻ nhiễm bệnh. Virus cũng có thể tồn tại trên đồ chơi, tay nắm cửa và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.

"Người lớn có thể nhiễm virus nhưng không có biểu hiện bệnh và vẫn có khả năng góp phần đưa vi rút từ môi trường về cho trẻ. Vì vậy, người chăm sóc trẻ cũng cần rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt trước khi chăm sóc, cho trẻ ăn và sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ. Đồ chơi và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc cần được vệ sinh thường xuyên", bác sĩ Lan Anh lưu ý.

Trước băn khoăn của nhiều phụ huynh rằng có nên tắm cho trẻ mắc tay chân miệng không, bác sĩ Lan Anh khẳng định, trẻ cần được tắm, vệ sinh cơ thể hằng ngày. Việc kiêng tắm, kiêng nước vì sợ các nốt phỏng lan rộng là quan niệm không đúng. 

"Cha mẹ nên tắm nhẹ nhàng bằng nước sạch, tránh chà xát hoặc cố tình làm vỡ các nốt phỏng. Giữ da sạch giúp hạn chế nguy cơ bội nhiễm", bác sĩ Lan Anh hướng dẫn.

ẢNH: PHẠM THẢO

Điều quan trọng nhất khi chăm sóc tại nhà là theo dõi sát trẻ. Nếu trẻ sốt cao khó hạ hoặc sốt kéo dài, giật mình nhiều, run tay chân, quấy khóc bất thường, nôn nhiều, đi đứng không vững, thở bất thường, mệt lả hoặc rối loạn ý thức, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá. 

Theo dự báo của CDC Hà Nội, số mắc tay chân miệng tại Hà Nội có thể tiếp tục gia tăng trong tháng 9, khi học sinh bắt đầu vào năm học mới.

Chủ động phòng bệnh do virus RSV

Mang tính mùa vụ, vi rút hợp bào hô hấp (RSV) thường ghi nhận các ca mắc cao trong khoảng từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau. Nhưng những năm gần đây, RSV có xu hướng lưu hành quanh năm và số ca có thể gia tăng vào những thời điểm thời tiết thay đổi. Hiện trẻ nhiễm RSV chiếm khoảng 50% số bệnh nhi điều trị nội trú tại Bệnh viện đại học Phenikaa, trong đó phần lớn là trẻ dưới 1 tuổi.

Đại diện Bệnh viện đại học Phenikaa cho biết, các bác sĩ ghi nhận nhiều trường hợp RSV diễn biến nặng, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Trong nhóm này, khoảng 20% trẻ cần hỗ trợ ô xy. Một số trường hợp diễn biến nặng hơn cần được hỗ trợ hô hấp bằng các phương pháp như HFNC hoặc CPAP trong giai đoạn nặng của bệnh.

RSV có thể được chủ động dự phòng bằng một số biện pháp, trong đó có tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai ở giai đoạn cuối thai kỳ và sử dụng kháng thể đơn dòng cho trẻ. Trong giai đoạn giao mùa, nguy cơ lây nhiễm các bệnh đường hô hấp gia tăng, nên nếu người lớn có triệu chứng hô hấp cần hạn chế tiếp xúc gần với trẻ. 

Cha mẹ cũng cần hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người hoặc để trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh; theo dõi các biểu hiện bất thường về hô hấp và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bệnh tiến triển.

PGS-TS, bác sĩ Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội, cho biết nhiều trẻ nhiễm RSV các triệu chứng ban đầu chỉ ho, sổ mũi, khó thở nhưng ngay sau đó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp… Điều này xảy ra ngay cả với trẻ khỏe mạnh. Nguyên nhân do tổn thương do RSV tạo cơ hội thuận lợi cho vi khuẩn phế cầu sẵn có ở vùng hầu họng phát triển mạnh, xâm nhập sâu vào phổi, gây bội nhiễm, viêm phổi ở trẻ nhỏ.